Matcha i kolagen: co naprawdę zmierzono

Matcha i kolagen: co jest opublikowane, a czego nie ma

Krótka odpowiedź dla tych, którzy szukają tylko jej: nie istnieje badanie kliniczne na ludziach, które zmierzyłoby syntezę kolagenu po wypiciu matcha albo zielonej herbaty. Opublikowano prace o uwadze, śnie, nastroju, lipidach we krwi i skórze po fotostarzeniu. Żadna z nich nie mierzyła kolagenu. Każde badanie niżej ma swój numer PMID.

Czym jest matcha

Matcha to zielona herbata zmielona na bardzo drobny proszek. Roślina pochodzi z Chin, a sposób przygotowania z ubijaniem rozsławiła Japonia. Rozpoznaje się ją po nasyconej zieleni i gęstym, lekko słodkim smaku.

W odróżnieniu od naparu pijesz cały liść. Proszek ubija się w wodzie i niczego się nie odcedza, więc w czarce zostają katechiny, teanina, kofeina, chlorofil i błonnik, a nie tylko frakcja rozpuszczalna.

Czym jest kolagen

Kolagen to białko strukturalne i najobficiej występujące białko w ludzkim ciele. Buduje znaczną część skóry, ścięgien, więzadeł i chrząstki. Z wiekiem jego naturalna produkcja spada, co najpierw widać po elastyczności skóry.

Dwa badania nad skórą i to, co w nich zmierzono

Szukaliśmy badań na ludziach, które łączyłyby zieloną herbatę albo matcha z syntezą kolagenu, i nie znaleźliśmy żadnego. Najbliżej są dwie prace o skórze po fotostarzeniu, a warto przeczytać, co w nich rzeczywiście odnotowano.

Pierwsza ukazała się w Dermatologic Surgery w 2005 roku (Chiu i wsp., PMID 16029678). Czterdzieści kobiet z umiarkowanym fotostarzeniem przydzielono losowo do ośmiu tygodni kremu z 10 % zielonej herbaty i 300 mg doustnie dwa razy dziennie albo do placebo. W ocenie klinicznej nie było istotnych różnic, choć biopsje wykazały wyższą zawartość tkanki elastycznej.

Druga ukazała się w tym samym czasopiśmie w 2009 roku (Janjua i wsp., PMID 19469799). Pięćdziesiąt sześć kobiet w wieku od 25 do 75 lat przyjmowało przez dwa lata 250 mg polifenoli zielonej herbaty doustnie dwa razy dziennie. Wniosek autorów po 24 miesiącach: suplementacja nie wypadła lepiej niż placebo.

Co zostało zmierzone i u kogo

Randomizowane badanie z placebo opublikowane w Nutrition Research w 2021 roku (Baba i wsp., PMID 33744591) podawało 2 g matcha dziennie przez dwa tygodnie 42 osobom dorosłym w wieku od 25 do 34 lat i mierzyło ich czasy reakcji w teście Stroopa po łagodnym zadaniu stresowym.

Dwunastomiesięczne badanie opublikowane w PLoS One w 2024 roku (Uchida i wsp., PMID 39213264) objęło 99 starszych osób z pogorszeniem funkcji poznawczych, 49 z nich dostawało 2 g matcha dziennie, a 50 placebo. Główny punkt końcowy, Montreal Cognitive Assessment, nie zmienił się istotnie.

Kofeina: liczba ze składu, nie z działania

Dla matcha jako kategorii baza wartości odżywczych USDA podaje 2,4 g kofeiny na 100 g proszku. Czarka z 2 g daje więc około 48 mg, mniej więcej połowę filiżanki kawy przelewowej. To dana o składzie i nie mówi nic o działaniu.

Nasz proszek ma własną analizę, karta MZ-FT-MAT-CER-001, 3,2 g na 100 g. Tych dwóch liczb nie wolno mylić: jedna opisuje kategorię, druga konkretną partię.

Dlaczego jedno i drugie ciągle występuje razem

Bo stoją na tej samej półce. W Rossmannie, w Biedronce i w dziale zdrowej żywności kolagen w proszku i matcha dzieli dwadzieścia centymetrów, a spora część tych puszek kolagenu ma smak matcha. Sąsiedztwo na półce to praca działu handlowego, nie dowód. Kto płaci 119 zł za puszkę kolagenu o smaku matcha, kupuje przede wszystkim aromat, w dodatku w słabszej wersji.

Po czym poznać dobrą matcha

Najpierw po kolorze. Świeży liść z pierwszego zbioru uprawiany w cieniu daje jasną, jadeitową zieleń, starszy albo grubiej mielony wygląda oliwkowo lub słomkowo. Potem po przemiale: dobrze zmielony proszek zachowuje się między palcami jak puder, nie jak mąka. I po zapachu, który ma być słodkawy i trawiasty, a nie sienny.

Nasza Matcha Zen Ceremonial pochodzi z pierwszego zbioru, uprawiana w cieniu w Jingshan (Chiny), przetwarzana w Zhejiang Camel Transworld w Yuhang (Hangzhou) i mielona powoli na kamieniu. 100 g za 107,00 zł, około 50 czarek. Matcha latte w kawiarni w centrum kosztuje tyle, co tydzień proszku w domu, a pianka z owsianego wychodzi ta sama.

O rozsądnej dziennej ilości piszemy w tekście ile matcha dziennie.

Źródła

1. Chiu AE, Chan JL, Kern DG, Kohler S, Rehmus WE, Kimball AB., Double-blinded, placebo-controlled trial of green tea extracts in the clinical and histologic appearance of photoaging skin. Dermatologic Surgery, 2005. PMID 16029678. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16029678/
2. Janjua R, Munoz C, Gorell E, et al., A two-year, double-blind, randomized placebo-controlled trial of oral green tea polyphenols on the long-term clinical and histologic appearance of photoaging skin. Dermatologic Surgery, 2009. PMID 19469799. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19469799/
3. Baba Y, Kaneko T, Takihara T., Matcha consumption maintains attentional function following a mild acute psychological stress without affecting a feeling of fatigue: A randomized placebo-controlled study in young adults. Nutrition Research, 2021. PMID 33744591. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33744591/
4. Uchida K, Meno K, Korenaga T, et al., Effect of matcha green tea on cognitive functions and sleep quality in older adults with cognitive decline: A randomized controlled study over 12 months. PLoS One, 2024. PMID 39213264. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39213264/